Leki przeciwbólowe a żołądek, o czym pamiętać przy NLPZ

Dlaczego NLPZ szkodzą żołądkowi

Leki takie jak nimesulid, ketoprofen, naproksen czy ibuprofen działają, blokując enzym cyklooksygenazę. Ten sam enzym odpowiada jednak za produkcję prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka: pobudzają wydzielanie śluzu i wodorowęglanów oraz regulują ukrwienie. Gdy lek wyłącza tę ochronę, kwas solny łatwiej uszkadza ścianę żołądka. To działanie ogólnoustrojowe, więc dzieje się tak niezależnie od tego, czy lek jest w formie tabletki, kapsułki czy saszetki. Sam posiłek pomaga, bo zmniejsza bezpośredni kontakt leku z pustą śluzówką, ale nie usuwa mechanizmu.

Od podrażnienia do wrzodu

Problem rozwija się stopniowo. Najpierw pojawia się niestrawność, zgaga i ból w nadbrzuszu. Przy dłuższym stosowaniu mogą powstać nadżerki, czyli płytkie ubytki błony śluzowej, a z nich wrzody. Najgroźniejsze jest to, że część zmian rozwija się bez wyraźnych objawów i daje o sobie znać dopiero krwawieniem. Dlatego nie każde uszkodzenie żołądka od NLPZ boli, zanim stanie się poważne, i dlatego czas leczenia oraz dawka mają takie znaczenie.

Kto jest najbardziej narażony

Ryzyko powikłań żołądkowych nie rozkłada się równo. Bardziej narażone są osoby:

• po 65 roku życia,
• z chorobą wrzodową lub krwawieniem z przewodu pokarmowego w wywiadzie,
• przyjmujące jednocześnie leki przeciwzakrzepowe lub sterydy,
• biorące kilka NLPZ naraz,
• pijące alkohol w trakcie leczenia.

U tych osób nawet krótka kuracja wymaga ostrożności i często osłony żołądka. To dlatego lekarz pyta o wcześniejsze wrzody i przyjmowane leki, zanim wypisze NLPZ.

Jak zmniejszyć ryzyko

O osłonie żołądka i innych zabezpieczeniach decyduje lekarz, dlatego przy przewlekłym bólu warto skonsultować dobór leku, a nie leczyć się metodą prób. Jak alkohol nasila to ryzyko, opisaliśmy w tekście Leki przeciwbólowe a alkohol.

Osłona żołądka, czyli co to jest

Osłona żołądka to najczęściej lek z grupy inhibitorów pompy protonowej, który zmniejsza wydzielanie kwasu i chroni błonę śluzową w czasie kuracji NLPZ. Nie każdy jej potrzebuje, ale u osób z grupy ryzyka bywa dołączana rutynowo. To lekarz decyduje, czy jest wskazana, bo zależy to od tego, jak długo i jaki NLPZ bierzesz oraz czy masz wcześniejsze problemy żołądkowe. Osłona nie znosi całkowicie ryzyka, tylko je obniża.

Sygnały ostrzegawcze

Czarne, smoliste stolce, wymioty przypominające fusy od kawy lub silny ból w nadbrzuszu to możliwe objawy krwawienia. Odstaw lek i pilnie skontaktuj się z lekarzem, a przy nasilonych objawach dzwoń pod numer 112. Nie czekaj, aż objawy same przejdą, i nie bierz kolejnej dawki NLPZ.

Który lek dla wrażliwego żołądka

Nie ma NLPZ całkowicie obojętnego dla żołądka, bo mechanizm jest wspólny dla całej grupy. Nimesil ma dodatkowo profil obciążający wątrobę, o czym piszemy w tekście Nimesil a alkohol. Naproksen z kolei działa długo, dlatego bywa wygodniejszy w bólu przewlekłym, co porównujemy w artykule Naproxen a ibuprofen. U osoby z wrażliwym żołądkiem lekarz częściej wybiera niższą dawkę, krótszą kurację i osłonę, a czasem lek działający miejscowo, jak żel. Pełny opis konkretnych leków znajdziesz na stronach o Nimesilu i naproksenie.

Najczęstsze pytania